İznik Ayasofya Camii

İznik Ayasofya Camii hakkında

Marmara’nın zeytin kokulu topraklarında, antik surlarla örülü İznik kent merkezinin tam kalbine, dört ana kapıdan gelen yolların tam kesişim noktasına ulaştığınızda, zamanı katman katman yaşatan muazzam bir mabet karşılar sizi. Burası, ilk olarak milattan sonra 7. yüzyılda bir Roma gymnasiumunun devasa taş temelleri üzerine inşa edilen ve Bizans döneminde bazilika formuna kavuşturulan kadim İznik Ayasofya Camii'dir. Yapı, sadece tuğla ve harçtan örülmüş estetik bir mimari değil, dünya inanç tarihinin en keskin dönemeçlerine bizzat ev sahipliği yapmış anıtsal bir şahittir. Çevresindeki asırlık çınarların gölgesinde yükselen bu mabet, kapısından içeri adım atan her ziyaretçiye önce Bizans’ın mistik ritüellerini fısıldar, ardından Osmanlı’nın fetihten hemen sonra buraya nakşettiği o vakur ve yalın manevi atmosferi sonuna kadar hissettirir.

Dünya tarihi açısından bu yapıyı benzersiz kılan en büyük kırılma noktası, Hristiyanlık aleminin inanç esaslarının ve ikonoklazm (ikon kırıcılık) döneminin sona erdirilme kararlarının alındığı, 787 yılındaki meşhur Yedinci Ekümenik Konsil toplantısının bu kutsal çatı altında gerçekleştirilmiş olmasıdır. Yüzyıllarca piskoposluk merkezi olarak hizmet veren mabet, 11. yüzyılda yaşanan büyük depremin ardından zemin seviyesi yükseltilerek yenilenmiştir. 1331 yılına gelindiğinde ise İznik’in Osmanlı Beyi Orhan Gazi tarafından fethiyle birlikte, şehrin en büyük kilisesi olan bu yapı, fethin en büyük sembolü ve nişanesi olarak camiye dönüştürülmüştür.

Kanuni Sultan Süleyman döneminde geçirdiği büyük yangın felaketinin ardından cihan mimarı Mimar Sinan’ın sihirli dokunuşlarıyla yeniden ayağa kaldırılan yapıya; büyük kemer açıklıkları, estetik bir mihrap ve gövdesi tuğla işçilikli zarif bir minare eklenerek Türk-İslam mimarisinin o eşsiz mührü vurulmuştur.

×

Bugün hem ibadete hem de kültürel ziyaretlere açık olan İznik Ayasofya Camii’nin iç mekanında yürümek, tarihin tozlu sayfaları arasında fiziksel bir yolculuk yapmak gibidir. Yapılan titiz arkeolojik çalışmalar ve onarımlar sayesinde gün yüzüne çıkarılan renkli taşlarla bezenmiş taban mozaikleri, din görevlilerinin törenler esnasında topluca oturduğu yarım yuvarlak synthronon kademeleri ve bir mezar odasının duvarında zamana direnen Hz. İsa freski, yapının Hristiyanlık köklerini gözler önüne serer. Hemen yanı başında yükselen Mimar Sinan mirası mihrap ve duvarlardaki İslam hat sanatının zarif örnekleri ise bu tarihi sentezi mükemmel bir uyumla tamamlar.

Eğer seyahat rotanızda iki büyük ilahi medeniyetin harmanlandığı, her bir tuğlasında imparatorlukların yükseliş ve çöküş öykülerini barındıran canlı bir hafıza merkezi arıyorsanız, İznik Ayasofya Camii hayranlıkla kubbesini seyredeceğiniz en doğru adrestir.

Yakında ne yapılır?

İznik ve çevresinde İskender kebap, kestane şekeri, cantık ve zeytinyağlılar için zaman ayırabilir, yakın tarihî veya doğal durakları aynı rota içinde birleştirerek günü uzatabilirsin.

Galeri

Fotoğraflar

7 görsel