Beyazıt II Külliyesi Sağlık Müzesi

Beyazıt II Külliyesi Sağlık Müzesi hakkında

Edirne’nin o buram buram tarih kokan kadim şehir merkezinden ayrılıp, Tunca Nehri’nin üzerinden geçen asırlık taş köprüleri aşıp Yeniimaret bölgesine ulaştığınızda; nehrin hemen kıyısında, onlarca bembeyaz kubbesi ve gökyüzüne uzanan zarif minareleriyle bir şifa sarayı gibi yükselen devasa bir kompleks karşılar sizi. Burası, ilk duyduğum andan itibaren zihnimde tıp tarihinin o en insancıl felsefesiyle bağdaştırdığım ama kapısından içeri adım attığım o ilk saniyede yankılanan su sesiyle beni kendine hayran bırakan muazzam Sultan II. Bayezid Külliyesi Sağlık Müzesi’dir. Bugüne kadar dünyada pek çok görkemli saray, kale veya antik şifahane adımlamış olabilirsiniz.

Ancak bu külliyenin o huzur dolu avlusundan içeri girdiğiniz an hissettiğiniz şey sıradan bir müze gezisi kesinlikle değil; burası Orta Çağ Avrupası’nda akıl hastalarının içindeki şeytanı çıkarmak için kazıklara bağlandığı, diri diri yakıldığı veya karanlık zindanlara zincirlendiği bir dönemde, Osmanlı’nın insana, ruha ve sağlığa ne denli asil, şefkatli ve bilimsel bir vizyonla yaklaştığının taşa kazınmış şanlı bir anıtıdır. 1484-1488 yılları arasında Sultan II. Bayezid tarafından yaptırılan ve mimari dehası Mimar Hayreddin’e ait olan bu başyapıt, cami, medrese, aşevi, hamam ve bimaristan (hastane) bölümleriyle Osmanlı’nın en eksiksiz ve en vizyoner menzil külliyelerinden biri niteliğindedir.

Külliyenin en can alıcı ve Avrupa Konseyi tarafından "Yılın Müzesi" özel ödülüne layık görülen o meşhur Bimaristan (Darüşşifa) bölümünü adımlarken, mimarideki o akılalmaz akustik ve tıp dehasına bizzat şahit oluyorsunuz. Altıgen planlı, devasa kubbeli merkezi salonun tam ortasındaki fıskiyeli şadırvandan yükselen o ritmik su sesi; salonun etrafına dizilmiş olan hasta odalarına pürüzsüzce yayılıyor. Osmanlı hekimleri, akıl ve ruh sağlığı bozulan hastaları zindanlara kapatmak yerine; bu havuzun etrafında toplayıp ney, kanun ve ud seslerinden oluşan özel makam müzikleriyle, bahçede yetiştirilen gül, şebboy ve yasemin kokularıyla, en nihayetinde ise o dingin su şırıltısıyla tedavi ediyorlardı.

×

Müzenin odalarında ilerlerken karşınıza çıkan ve dönemin cerrahi müdahalelerini, ilaç yapım tekniklerini, göz ameliyatlarını aslına uygun canlandıran balmumu heykelleri, insanı tıp tarihinin o şifalı koridorlarına doğru pürüzsüz bir zaman yolculuğuna çıkarıyor. Taş duvarların soğukluğuna asırlar önce böylesine insancıl ve sıcak bir ruh üflemek, ecdadın ulaştığı o medeniyet zirvesini gözler önüne seriyor.

Sağlık Müzesi seyahatini tam anlamıyla deneyimlemek istiyorsanız, gezinizi aceleye getirmemeli, darüşşifanın o kemerli revakları altında oturup asırlık taşların arasında yankılanan su sesini dinlemelisiniz. Külliyenin eski tıp medresesi odalarında sergilenen antika cerrahi aletleri, şifalı bitki el yazması reçetelerini ve tarihi belgeleri fotoğraflamak her seyahat severin hafızasına kazıması gereken paha biçilemez anlar sunuyor.

Geziyi tamamlayıp Tunca Nehri’nin kıyısındaki asırlık ağaçların gölgesine kurulmuş çay bahçelerine geçtiğinizde ise, Edirne’nin o meşhur ve tescilli taze demlenmiş çayını yudumlamak, yanına meşhur tava ciğerinin ardından badem ezmesiyle tatlı bir mola vermek bu şifalı seyahatin en keyifli kapanış ritüelidir. Eğer seyahat rotanıza hem dünya tıp tarihinin en kırılmaz insani ve bilimsel gururunu eklemek hem de Edirne’nin yaşayan o asil, huzur dolu ruhunu yerinde solumak isterseniz, II. Bayezid Külliyesi tüm ihtişamıyla sizleri bekliyor.

Yakında ne yapılır?

Merkez ve çevresinde Edirne tava ciğeri, badem ezmesi ve peynir helvası için zaman ayırabilir, yakın tarihî veya doğal durakları aynı rota içinde birleştirerek günü uzatabilirsin.

Galeri

Fotoğraflar

9 görsel